Trong một báo cáo ca của mình, người phản biện thứ hai chỉ ra một câu mô tả giải phẫu bị viết ngược. Câu đúng ngữ pháp, đọc trôi, nhưng nội dung sai và không công cụ ngôn ngữ nào bắt được. Khi trả lời phản biện tạp chí, câu khó viết nhất thường không phải chỗ mình phản đối, mà chỗ mình phải nhận sai gọn gàng mà không rối rít xin lỗi. Bài này chia góp ý làm bốn loại và cho mẫu câu tiếng Anh cho từng loại.
Trả lời phản biện tạp chí nên chia theo mấy loại góp ý?
Chia mỗi ý của người phản biện vào một trong bốn nhóm trước khi viết câu trả lời:
- Đồng ý hoàn toàn: góp ý đúng, bạn sửa theo.
- Đồng ý một phần: có phần đúng, nhưng cách sửa phải khác đề xuất.
- Không đồng ý: bạn giữ nguyên, và cần giải thích lý do.
- Xin làm rõ: bạn chưa hiểu ý góp ý, cần hỏi lại.
Việc phân loại này quyết định giọng câu trả lời. Câu chữ cho nhóm đồng ý ngắn và dứt khoát. Câu cho nhóm không đồng ý dài hơn, nhiều lý lẽ hơn, nhưng vẫn phải nhã. Trộn lẫn giọng giữa các nhóm là lý do khiến thư phản hồi đọc lúng túng.
Câu chữ cho từng loại: mẫu tiếng Anh
Đây là bộ câu mình dùng lại qua nhiều lần phản hồi, mỗi loại một mẫu để bạn điền tiếp:
Đồng ý hoàn toàn:
"We thank the reviewer for catching this. We have corrected the
sentence and revised the description on page X, lines Y to Z."
Đồng ý một phần:
"We agree that [phần đúng] and have revised the text accordingly.
Regarding [phần còn lại], we have added a clarification rather than
changing the analysis, because [lý do ngắn]."
Không đồng ý, giữ lịch sự:
"We appreciate this suggestion. After consideration, we have retained
the original [approach], and we explain our reasoning below. [1 đến 2
câu lý do, dẫn số liệu hoặc tài liệu]. We hope the reviewer finds this
acceptable."
Xin làm rõ:
"We would welcome clarification on this point. If the reviewer is
referring to [cách hiểu 1], we [phản hồi]. If instead [cách hiểu 2],
we would be glad to revise as suggested."
Ba nguyên tắc chạy xuyên bộ câu này. Luôn chỉ đúng trang và dòng đã sửa. Không dùng câu cảm thán hay từ như "obviously", "clearly". Và không xin lỗi quá một lần cho một lỗi. Mình có viết kỹ hơn về cấu trúc cả lá thư trong bài viết rebuttal letter với AI.
Giữ giọng nhã khi người phản biện sai
Khi người phản biện hiểu sai bài, phản xạ đầu tiên hay là viết câu hơi gắt để chứng minh mình đúng. Đây là chỗ giọng combative lộ ra rõ nhất, và nó không giúp gì cho quyết định của biên tập viên.
Cách an toàn là tách phần cảm ơn khỏi phần phản đối. Mở bằng một câu ghi nhận góp ý, rồi trình bày lý do bằng dữ liệu, kết bằng một câu mời người phản biện xem lại. Nếu bạn thấy mình đang viết "the reviewer is wrong" hay "this comment is incorrect", dừng lại và viết lại thành "we may not have explained this clearly in the original version". Cùng nội dung, khác giọng, và khác kết quả. Mình có so sánh hai giọng này chi tiết hơn trong bài viết phản hồi cho reviewer khó tính.
Giữ giọng nhã không phải để chiều người phản biện, mà vì biên tập viên là người đọc lá thư đó và ra quyết định.
Khi nào cần tự viết, không nhờ AI?
AI viết tốt các câu thuộc nhóm đồng ý, vì chúng gần như công thức. Với nhóm không đồng ý, AI hay viết câu nghe lễ phép nhưng rỗng lý lẽ, hoặc tệ hơn là bịa một tài liệu để chống lưng cho lập luận. Phần lý do phản đối phải do bạn viết, vì chỉ bạn biết số liệu thật của mình.
Hai chỗ khác cũng nên tự viết: khi góp ý chạm vào giới hạn đạo đức nghiên cứu, và khi bạn cần thừa nhận một hạn chế mà không làm hỏng đóng góp của bài. Mình có liệt kê các trường hợp này trong bài khi nào không dùng AI cho rebuttal.
Kỹ năng chọn giọng và viết câu lập luận bằng tiếng Anh là phần mình dạy trong khoá IELTS Speaking & Writing, ở các bài Writing Task 2 về cách nêu quan điểm và phản biện quan điểm khác. Cùng bộ kỹ năng đó dùng lại được khi soạn thư trả lời phản biện.